|
|
             |
Voor de handel stad was het van belang om de haven goed bereikbaar te houden.Het stads bestuur gaf geen Grote bedragen uit aan onderhoud en verbetering van de haven. In de Middel eeuwen is het vrij bochtige Havenkanaal rechtgetrokken. Al in de 14e eeuw waren de Bergse poorters vrijgesteld van de Brabantse watertol. (=geleide geld op de schelde en dergelijke).In veel plaatsen langs de vaarwateren werd tol geheven. Dat was een flinke bron van inkomsten,maar een belemmering voor het vrije handels verkeer. Voor de afkoop van deze tollen moest de stad grote bedragen betalen. Dat geeft aan hoe belangrijk de scheepsvaart en de handel voor de stad waren. Aan de haven werd een kraan geplaatst voor het laden en lossen van de schepen,nabij de uitmonding van het huidige Wagenpleintje. Zo ontstond een gunstig vestigingsklimaat voor de schippers. Over de scheepvaart in de oudste periode Is niet veel bekend. Dat wil niet zeggen dat er geen schippers waren of dat deze bedrijfstak nog geen bloei kende. De oorzaak ligt in het ontbreken van schriftelijke gegevens tengevolge van de stadsbrand in 1397 en het tolvrijdom. Wie geen tol betaald kan ook niet in de tolregisters voorkomen. Uit Engelse tolrekeningen uit het einde van de 14e eeuw Zijn de namen van enkele Bergse schippers bekend, waardoor men aanneemt dat Bergse schippers zich ook in de zeevaart Begaven. De bloeiperiode van de middeleeuwse scheepvaart loopt parallel met de jaarmarkten. Omstreeks 1480 waren er Zo'n 50 schepen met een eigen schip. In de waterbrieven (verkoop akten van een schip of bij gebruik als onderpand.)staan In de periode in 1472-1522 meer dan 100 namen van schepen vermeld. De schippers waren verenigd in het schippersgilde. Het oudste regelement van dit ambacht is in 1413 opgesteld. Hierin werd bepaald dat alleen Bergse poorters lid van het Gilde Konden worden,en dat niet leden en vreemde schippers havengeld moesten betalen. Wel konden schippers uit andere plaatsen Zich als poorter in laten schrijven, en daarna lid van het Gilde worden. De meest voorkomende scheepstypen waren de Heude En de Kogge die beide zeewaardig waren. De Heude was wel groter. Verder komen voor : een Kromsteven of Pleyte, een Everschip, De Barcke of Baerdgie, een Boeyer en een Crayer. Als verlengstuk van de scheepvaart vestigden zich enkele Scheepstimmerwerven Op de Helstede. Het schippersgilde beschikte over een eigen ambachtshuis op de Noordzijde Haven en een eigen kapel,genaamd Onze Lieve Vrouw op 't Stexken, die langs het havenkanaal stond. Ook hadden de schippers een eigen altaar in de Grote Kerk, Het Sint Olofsaltaar . Ook in het culturele waren de vissers actief. Zij namen met "De Blauwe Schuit" deel aan de H.Kruis processie. Na 1540 neemt het belang van het schippersambt geleidelijk af, al vaart men nog lange tijd op Spanje om wijn. Door de neergang Van de jaarmarkten viel er voor hen veel minder te vervoeren. Maar de nieuwe tijd,die na 1567 voor Bergen op Zoom zou aanbreken, Bood nieuwe mogelijkheden. De stad werd Garnizoensplaats en dus moesten er soldaten en militair materieel vervoerd worden. Voorts ging men zich toeleggen op de beurtvaart. Vanuit Bergen op Zoom werden tot in onze eeuw beurtveren onderhouden op Brabantse,Hollandse en Zeeuwse steden.  Bij den Ham splitste de buitenhaven zich in de oude,reeds in de middeleeuwen bestaande binnenhaven. Kortweg 'de Haven'genoemd en De Vissershaven (buitenhaven). De vissershaven werd rond 1882 aangelegd met de gebruikmaking van de molenkammen van de Watermolen. Zij verleende op haar beurt via een sluis weer toegang tot de in 1921 gegraven Zeeland haven. De Hoogaarsen zijn het meest gebruikte Scheepstype van de Bergse vissers.  De in het verlengde van de Havenstraat gelegen draaibrug, een plaatijzeren constructie van de Fam. Asselbergs& Zoon uit 1870, deelde de haven In tweeen. De voorganger van deze brug was de bonte brug (zie foto boven) deze dankte zijn naam aan de beschilderingen in zwart wit geschakeerd, De oude kleuren van de stad en van het Markgrafelijke huis van Bergen op Zoom. Op de achtergrond van de foto de houten standaardmolen in Het voormalige Bastion Hartel.  Meer dan de brug vormde echter het sterke getijverschil een obstakel voor de scheepvaart. Bij eb kwamen de schepen in de geregeld Dichtslibbende haven op het droge te liggen. Maar bij noordwester storm en bij springtij liepen de kaden onder, tot de gevangenpoort toe.  Tijdens de suikerbietencampagne zorgde de in 1862 opgerichte suikerfabriek van Wittouck (rechts op de foto) voor extra drukte. In 1916 ging dit bedrijf over naar de Coöperatieve Suikerfabriek Zeeland, die aan de gelijknamige haven een groot modern Fabriekscomplex had latenbouwen. (gesloten in 1929 ) De oude fabriek deed nog een tijdlang dienst als opslagplaats en is later Gedeeltelijk gesloopt.  |